Basketbal is een van de populairste sporten in de VS en wordt ook in Duitsland vrij vaak beoefend in sportverenigingen. De belangrijkste reden hiervoor is dat je, afgezien van zaalschoenen, geen echte uitrusting nodig hebt om deze sport te beoefenen. Ook door het snelle tempo van het spel worden er veel punten gescoord en is er dus volop actie. Door de wereldwijde verspreiding van de sport kunnen de spelregels in verschillende landen echter enigszins verschillen. In dit artikel verwijs ik voornamelijk naar de regels in de Duitse basketbalcompetities, maar ik noem ook de belangrijkste verschillen met de Amerikaanse profcompetitie (NBA).
Het speelveld
Basketbal wordt meestal in de sporthal gespeeld op een rechthoekig speelveld. Dit wordt begrensd door de basislijnen aan beide uiteinden van het speelveld en de zijlijnen. Aan beide uiteinden bevindt zich bovendien de 3,05 meter hoge basket aan een bord, waarmee punten kunnen worden gescoord. Direct onder deze basket bevindt zich de zogenaamde no-charging-halve cirkel, evenals de zone inclusief de vrije worplijn, waarvan ik het belang later nog zal uitleggen. Buiten de zone bevindt zich de driepuntslijn, van waaruit een aanvaller door een worp achter deze lijn op de basket in plaats van 2 punten 3 punten kan scoren.
Bron: https://www.sportscourtdimensions.com/basketball/
De spelers
Elk team staat met 5 actieve spelers op het veld en mag een actieve spelersselectie van 12 spelers hebben. Hoewel elk van deze 5 spelers bij basketbal zowel in de aanval als in de verdediging meespeelt en daarom min of meer dezelfde taken heeft (punten scoren en punten van de tegenstander voorkomen), worden deze spelers ingedeeld in verschillende rollen of posities. Meestal zijn de volgende vijf posities in een basketbalteam vertegenwoordigd.
De spelverdeler van het team is de zogenaamde point guard. Hij bepaalt de spelacties en brengt de bal bij een aanval naar de helft van de tegenstander. Hij is daarbij een echte allrounder, die weliswaar vooral goed met de bal moet kunnen omgaan en nauwkeurige passes moet kunnen geven, maar in geschikte situaties ook vaak zelf punten scoort met de hulp van zijn teamgenoten.
Voor de point guard is de zogenaamde shooting guard een van de eerste aanspeelpunten. Deze staat vooral bekend om zijn trefzekerheid bij schoten van buitenaf, maar kan in bepaalde situaties ook de rol van point guard op zich nemen.
Naast de shooting guard fungeert ook de small forward voor aanvallen van afstand, maar is meestal nog atletischer dan de shooting guard en kan daardoor ook door runs direct naar de basket scoren.
Naast deze drie vrij kleine en snelle spelers zijn er nog twee krachtigere spelers die vooral door hun lengte scoren. De Power Forward heeft hierbij de taak om tussen de zone en de driepuntslijn te opereren en de snellere spelers door middel van zogenaamde blokken (ook wel picks of screens genoemd) de weg naar de basket vrij te maken. Door zijn atletisch vermogen kan hij echter ook zelf scoren, met name direct onder de basket. De tweede van deze grotere en krachtigere spelers is de center. Deze stelt zich doorgaans direct onder de basket beschikbaar voor passes en probeert dankzij zijn kracht en lengte juist daar de punten te scoren.
Meestal verdedigt elke speler ook de tegenstander op dezelfde positie (man-to-man verdediging). Er is echter ook de zogenaamde zoneverdediging, waarbij de verdedigende spelers direct over de zone zijn verdeeld en daarbij de tegenstander verdedigen die zich het dichtst bij hen bevindt.
De basisregels
Er wordt gespeeld in vier kwarts van elk 10 minuten (in de NBA 12 minuten). Als er na het laatste kwart geen winnaar is, worden er verlengingen van elk 5 minuten toegevoegd totdat er een winnaar is. Tussen de kwarts en elke verlenging is er een pauze van 2 minuten; na het tweede kwart (bij rust) is er, afhankelijk van de competitie, een pauze van 10 tot 15 minuten. Als de scheidsrechter de wedstrijd onderbreekt, wordt de tijd stilgezet, waardoor voor de duur van een kwart dus alleen de pure speeltijd in aanmerking wordt genomen.
Om de bal te verplaatsen, moet deze worden gedribbeld, dat wil zeggen herhaaldelijk tegen de grond worden getikt. Na een dribbel mag de speler in balbezit nog twee keer met zijn voeten de grond raken. Hiervoor moet hij echter in beweging zijn, aangezien hij deze twee contacten (één voor elke voet) al heeft uitgevoerd terwijl hij stilstond. Het been waarmee de baldrager volgens de regels als laatste contact met de grond heeft gemaakt, wordt het steunbeen genoemd. Als dit stevig op de grond blijft, mag de speler het andere been nog naar believen over de grond bewegen (sterpas). Als een speler is gestopt met dribbelen (hierbij volstaat het om een hand onder de bal te houden), mag hij niet nogmaals dribbelen. Deze overtreding wordt dubbel dribbelen genoemd. Bovendien mag geen van de spelers de bal opzettelijk met de voet spelen. Als een team een van de genoemde regels overtreedt, gaat het balbezit over op het andere team.
Het aanvallende team heeft 24 seconden de tijd voor een aanval. Deze 24 seconden worden opnieuw gestart wanneer de bal de ring raakt, een tegenstander de bal met de voet speelt (hierbij wordt de klok teruggezet naar maximaal 14 seconden) of het balbezit overgaat naar het andere team. Binnen 8 seconden moet het aanvallende team de bal in de helft van de tegenstander brengen, waarbij bovendien vanuit de helft van de tegenstander niet meer terug naar de eigen helft mag worden gepasseerd of gelopen (terugspel). Bovendien mag een aanvallende speler maximaal 3 seconden in de zone van de tegenstander blijven staan (ook zonder balbezit) en mag hij de bal niet langer dan 5 seconden in de handen houden zonder een actie (dribbelen, gooien, passen). Deze 5-secondenregel geldt ook bij een inworp buiten het speelveld, die door een team wordt uitgevoerd wanneer een speler van het andere team in balbezit buiten de basis- of zijlijn staat of wanneer de bal buiten deze lijnen de grond raakt. Als het aanvallende team een van deze secondenregels overtreedt, wisselt het balbezit.
Een regel die vooral in hogere competities van belang is, is bovendien het zogenaamde goaltending. Deze regel houdt in dat het verdedigende team de bal niet meer mag aanraken tijdens een schotpoging van het aanvallende team, voor zover de bal zich in een neerwaartse beweging bevindt of het bord achter de basket al heeft geraakt en de mogelijkheid bestaat dat de bal nog in de basket terechtkomt. Een overtreding van deze regel wordt bestraft met een gescoord punt voor het aanvallende team.
Natuurlijk zijn er bij basketbal ook fouten tegen andere spelers. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen persoonlijke (technische), onsportieve en diskwalificerende fouten. Persoonlijke fouten hebben betrekking op individuele spelers (ook op de coach) en worden gegeven wanneer een speler een tegenstander vasthoudt, aanstoot, omverloopt of op een andere manier (meestal onopzettelijk) fysiek te actief wordt. Ook gemopper (vaak door de coach) of het storen van de tegenstander tijdens het schieten door middel van gebaren en mimiek wordt als een persoonlijke fout beschouwd. Als een speler in een wedstrijd 5 persoonlijke fouten heeft gekregen, mag hij niet meer aan de lopende wedstrijd deelnemen. Twee technische of persoonlijke fouten tegen de coach, of één technische fout tegen de coach en twee tegen de spelers op de bank, of zelfs drie tegen de spelers op de bank, leiden in dit geval tot diskwalificatie van de coach. Als het fysieke contact opzettelijk en zeer hard is, kan een onsportieve fout aan de speler worden opgelegd. Wordt daarentegen bij de overtreding zelfs een ernstige blessure van de tegenstander in de hand gewerkt of wordt er blijk gegeven van zeer grove onsportiviteit, dan kan aan de speler ook een diskwalificerende overtreding worden opgelegd. Twee onsportieve fouten of één diskwalificerende fout van een speler leiden tot zijn diskwalificatie voor de lopende wedstrijd. Wordt een speler tijdens een worppoging gefouled, dan krijgt hij een bepaald aantal vrije worpen (zie volgende paragraaf). Een fout zonder schotpoging leidt tot een inworp voor het team in balbezit langs de zijlijn, tenzij er in het huidige kwart al meer dan 4 fouten zijn opgelegd aan het overtredende team. In dat geval krijgt de gefoulede speler twee vrije worpen. Meer gedetailleerde regels over fouten in het basketbal zijn hier te lezen.
Het scoren van punten
Als het aanvallende team tijdens het normale spel een basket scoort van binnen de driepuntslijn, levert dit 2 punten op; van buiten de driepuntslijn 3 punten. Als een speler tijdens een schotpoging wordt gefouled, krijgt deze speler twee vrije worpen vanaf de vrije worplijn, of drie worpen als de schotpoging buiten de driepuntslijn plaatsvond. Als de worp ondanks de overtreding succesvol is, tellen de punten van de worp mee en krijgt de werper bovendien één of twee (bij een worp buiten de driepuntslijn) vrije worpen.
De start van de wedstrijd
Een basketbalwedstrijd begint met een sprongbal. Hierbij gooit een scheidsrechter de bal vanaf de middenlijn tussen twee spelers van de tegenpartij de lucht in. De twee spelers van de tegenpartij proberen de bal naar hun teamgenoten te brengen. Het team dat de bal via deze sprongbal krijgt, mag direct met zijn aanval beginnen. In de volgende kwarts wisselt het balbezit vervolgens steeds tussen de twee teams.
Conclusie
Er zijn de meest uiteenlopende varianten van basketbal. Bijzonder populair is daarbij ook het zogenaamde streetball. Hierbij wordt vaak 3 tegen 3 gespeeld op slechts één basket, met aangepaste regels. De basisprincipes die in dit artikel worden beschreven, hebben betrekking op het normale basketbal in de 5-tegen-5-opstelling met twee korven.
Ik hoop dat we je de belangrijkste basisprincipes van deze sport hebben kunnen uitleggen en dat je deze sport gewoon eens zelf gaat uitproberen. Mocht het je aanspreken, dan is met name het Landsberger Streetballtoernooi een aanrader om je in deze sport te meten met andere spelers.
